Lorient może się kojarzyć z bazą niemieckich ubootów albo ze współczesną stocznią koncernu DCNS. Mało kto wie, że cumuje tam kadłub prototypowego oceanicznego trałowca – Narvik.

Marine Nationale na początku lat osiemdziesiątych wprowadziła do służby nowoczesne niszczyciele min typu Éridan. Powstały one w ramach kooperacji pomiędzy Francją, Belgią i Holandią dzięki czemu udało się zaprojektować i zbudować jednostki zdolne do prowadzenia działań przeciwminowych na przybrzeżnych akwenach. Kadłuby zostały wykonane z żywic poliestrowych wzmocnionych włóknem szklanym[1]. Francuzi zbudowali w Lorient łącznie 11 egzemplarzy niszczycieli min tego typu[2].

BAMO Narvik

Marine Nationale w połowie lat osiemdziesiątych nadal używała sześciu trałowców oceanicznych typu Agile pozyskanych ze Stanów Zjednoczonych. Ich zadaniem było zwalczanie min morskich na akwenach o dużej głębokości w oddaleniu od baz morskich. Po ponad trzydziestu latach służby trałowce o drewnianych kadłubach, nieekonomicznych silnikach i nieprzystosowane do działań z użyciem nowej generacji bezzałogowych aparatów nie nadawały się nowoczesnego pola walki. Dodatkowym czynnikiem były nowe radzieckie miny morskie mogące stanowić zagrożenie dla floty nawodnej oraz podwodnej (szczególnie atomowych okrętów typu Le Redoutable). Dlatego zapadła decyzja o samodzielnym zaprojektowaniu i budowie trałowców oceanicznych.

Francuzi mieli już wcześniejsze doświadczenia w wykorzystaniu tworzyw sztucznych i prace nad własnym projektem nazywanym Bâtiment anti-mines océanique (BAMO) powierzono Direction des Constructions Navales – DCN. Koncepcja BAMO zakładała zbudowanie okrętu w układzie katamarana dzięki czemu udało się uzyskać większą stabilność w czasie działań na Atlantyku oraz pozwoliło wygospodarować więcej miejsca na pokładzie rufowym. BAMO miał długość 52 metrów i szerokość 15 metrów a silniki mogły zapewnić prędkość maksymalną 15 węzłów. Kadłub zbudowano w dużych formach wykorzystując materiały kompozytowe stosując technikę warstwową (sandwich) z wykorzystaniem balsy, żywicy poliestrowych i włókien szklanych.

Załogę okrętu stanowiło 50 marynarzy, zasięg do 5 tysięcy mil morskich przy autonomiczności sięgającej do 20 dni. Uzbrojenie przyszłych trałowców było symboliczne i składało się z pojedynczego działka kal. 20 mm oraz dwóch 12,7 mm karabinów maszynowych Browning M2[3]. Osłonę przed jednostkami floty radzieckiej zapewniały fregaty oraz niszczyciele Marine Nationale.

W skład systemów do wykrywania i zwalczania min morskich wchodziły m.in. :

• sonar holowany DUBM-42 (począwszy od drugiej jednostki seryjnej),
• pojazdy podwodne PAP 104 Mk. 2,
• trały kontaktowe,

Prace nad prototypową jednostką rozpoczęły się w 1989 roku i przebiegały bezproblemowo dzięki wcześniejszym doświadczeniom z budową jednostek przeciwminowych typu Éridan. Wszystko wskazywało, że w ciągu kilku lat Marine Nationale otrzyma sześć nowych oceanicznych trałowców typu Narvik

• M651 Narvik,
• M652 Autun,
• M653 Bir-Hakeim,
• M654 Colmar,
• M655 Garigliano,
• M656 Berlaimont,

Szybko się jednak okazało, że sytuacja międzynarodowa uległa diametralnej zmianie i doszło do upadku muru berlińskiego, przemian demokratycznych w Europie Środkowo-Wschodniej oraz rozpadu ZSRR. Flota radziecka w ciągu kilku lat przestała stanowić zagrożenie a jej zdolność do zwalczania francuskich okrętów podwodnych o napędzie jądrowym spadła niemal do zera. W tym momencie posiadanie kompozytowych trałowców zdolnych do zwalczania min na Atlantyku lub Pacyfiku nie była niezbędną zdolnością. Program BAMO został zawieszony w 1991 roku a niecały rok później całkowicie skasowany. Silniki przeznaczone dla M651 Narvik wykorzystano podczas modernizacji jednostki hydrograficznej – D’Entrecasteaux[4]. Niewykończony kadłub przez wiele lat stał niewykorzystany na terenie stoczni w Lorient.

W 2005 roku rozpoczęły się prace mające na celu dostosowanie niedoszłego trałowca jako stacjonarnej jednostki do szkolenia działań antyterrorystycznych i antypirackich na pokładach statków okrętów. Narvik regularnie jest wykorzystywany przez siły komandosów morskich (Commando Marine) do ćwiczeń abordażowych z użyciem łodzi półsztywnych i śmigłowców[5]. W tej roli może jeszcze spędzić wiele lat na służbie do momentu kiedy eksploatacja stanie się niemożliwa ze względu na uszkodzenia kadłuba.

Historia jednostek przeciwminowych budowanych w Bretanii wcale nie zakończyła się wraz z 1992 rokiem. Od 2018 roku rozpoczęły się prace nad następcami niszczycieli min typu Alkmaar i Tripartite służących we flotach Niderlandów i Belgii. Efektem stały się okręty przeciwminowe typu City budowane w stoczni w Concarneau, która znajduje się kilkadziesiąt kilometrów od Lorient. Marine Nationale zdecydowała się dołączyć do programu celem zastąpienia jednostek typu Éridan.

Bibliografia

• Faulkner K., Jane’s warship recognition guide, Nowy Jork 1999.
• Krzewiński J., Okręty wojenne świata, Warszawa 2002.
• Prezelin B., Combat fleets of the world 1990/1991. Their ships, aircraft, arnament, Annapolis 1990.
• https://www.netmarine.net/g/bat/bamo/index.htm (dostęp 22 I 2025).

[1]    J. Krzewiński. Okręty wojenne świata, Warszawa 2002, s. 242.

[2]    Jeden okręt sprzedali Pakistanowi a w latach 1996-1997 kupili od Belgii trzy kolejne jednostki tego typu. Zob. K. Faulkner, Jane’s warship recognition guide, Nowy Jork 1999, s. 420.

[3]    B. Prezelin, Combat fleets of the world 1990/1991. Their ships, aircraft, arnament, Annapolis 1990, s. 161.

[4]    https://www.netmarine.net/g/bat/bamo/index.htm (dostęp 22 I 2025).

[5]    W podobnej roli poligonu dla żołnierzy Wojsk Specjalnych skończył były polski okręt hydrograficzny – ORP Kopernik, który cumował na Westerplatte do końca 2022 roku.