13 marca 2026 roku w Porcie Wojennym w Gdyni odbyła się uroczystość ostatniego opuszczenia bandery na ORP Gopło (630). Przez 44 lata służby trałowca bazowego projektu 207D zmieniły się układy polityczne oraz narzędzia do walki z zagrożeniem minowym. 

Historia ORP Gopło

Prace nad nowym trałowcem redowym rozpoczęto na początku lat siedemdziesiątych. Projektanci zakładali budowę okrętu z jak największym wykorzystaniem tworzyw sztucznych co zmniejszało pole magnetyczne. Zanim jednak skierowano projekt do realizacji zbudowano w Stoczni Marynarki Wojennej doświadczalny blok wykonany z laminatu poliestrowo-szklanego w którym umieszczono różne elementy wyposażenia okrętowego. Po długiej serii testów wytrzymałościowych (z pomocą specjalistów jugosłowiańskich) zdecydowano się rozpocząć budowę prototypowego trałowca co stało się na początku stycznia 1979 roku. Oficjalne wodowanie odbyło się 16 kwietnia 1981 roku a matką chrzestną została pani Janina Perzanowska – żona kmdr mgr inż. Kazimierza Perzanowskiego. Banderę na ORP Gopło podniesiono 13 marca 1982 roku i wcielono do służby w 13. Dywizjonie Trałowców 9. Flotylli Obrony Wybrzeża.

Trałowiec bazowy projektu 207D\DM Indyk 38,47 m długości i może osiągnąć prędkość ponad 14 węzłów. Załoga składa się z 30 osób a autonomiczność jednostki wynosi do 5 dni. 

Uzbrojenie to zestaw artyleryjski ZU-23-2MR Wróbel II zdolny do zwalczania celów powietrznych przy pomocy armaty kal. 23 mm oraz pocisków przeciwlotniczych Strzała\GROM. W początkowym okresie służby okręt posiadał armatę 2M-3m kal. 25 mm. Trałowiec może być również dostosowany do stawiania min morskich (24 szt. JaM\6 szt. 08\39) lub przenosić zrzutnie grawitacyjnych bomb głębinowych B-1. Okręt wyposażony jest w holowaną stację hydrolokacyjną SHL-200 do wykrywania i identyfikowania zagrożeń. Do zwalczania min morskich służą trzy typy trałów: 

• kontaktowy z przecinakami mechanicznymi MMTK-1M,
• akustyczny MTA-2, 
• elektromagnetyczny TEM-PE-1M2

Kolejne lata upływały załodze na szkoleniu oraz mozolnym usuwaniu usterek i problemów eksploatacyjnych. Dzięki temu kiedy rozpoczęto seryjną budowę trałowców bazowych projektu 207 udało się je praktycznie w całości wyeliminować. 16 czerwca 1987 roku przeniesiono ORP Gopło do Dywizjonu Okrętów Badawczych (od 1 stycznia 1995 – Dywizjonu Okrętów Szkolno – Badawczych). Od 1997 roku do końca służby okręt działał w ramach 13. Dywizjonu Trałowców. 

Trałowiec bazowy Gopło dwukrotnie przeszedł poważne modernizacje: 

• w latach 1996 – 97 został doposażony do standardu M,
• w latach 2011 – 2012 zmodernizowano układ napędowy, wymieniono radiostacje i echosondę. 

Okręt brał udział w wielu międzynarodowych ćwiczeniach m.in.: BALTOPS (2005, 2013, 2014, 2018), BALTIC PORPOISE (1999), BLUE GAME (2000), MCM SQNEX (2003, 2005, 2007). 

Oprócz udziału w ćwiczeniach wielokrotnie neutralizowano niewybuchy z okresu II wojny światowej. ORP Gopło ma na swoim koncie  m.in.: 

• 1999 drugowojenną torpedę w pobliżu platformy wiertniczej Beta West, 
• 2011 amerykańską bomba burząca AN-M65 i brytyjską lotniczą minę Mark. VI znalezione w Zatoce Pomorskiej 
• 2015 niemiecką denną minę morską GC,  
• 2016 niemiecką denną minę morską GC znalezioną w pobliżu Twierdzy Wisłoujście, 
• 2018 dwie niemieckie denne miny morskie GC znalezione w pobliżu wejścia do portu w Gdyni, 
• 2019 brytyjską lotniczą minę Mark. VI i niemiecką bombę głębinową DM znalezioną w Zalewie Szczecińskim.  

ORP Gopło jako jeden z nielicznych okrętów należących do Marynarki Wojennej cumował przy sopockim molo. Miało to miejsce podczas pikniku charytatywnego zorganizowanego przez gdański oddział Caritas w dniu 17 lipca 2004 roku.

Podsumowanie

Trałowiec bazowy ORP Gopło służbę rozpoczął w czasach Układu Warszawskiego a zakończył w momencie kiedy Morze Bałtyckie stało się wewnętrznym akwenem NATO. Przez 44 lata był świadkiem zmian w technologii zwalczania zagrożenia minowego. W XXI wieku miny morskie nadal są skutecznym środkiem do zwalczania statków i okrętów oraz do paraliżowania morskich szlaków handlowych. Polska od wielu lat rozwija swoje zdolności przeciwminowe stając się państwem samodzielnie projektującym i budującym własne jednostki. Wycofanie ORP Gopło wcale nie oznacza końca służby trałowców bazowych projektu 207 w MW RP. Obecnie trwa modernizacja części jednostek i planuje się, że do nowego standardu zostanie przebudowanych 10 okrętów. Do każdego z dywizjonów – 12. Wolińskiego Dywizjonu Trałowców i 13. Dywizjonu Trałowców im. admirała floty Andrzeja Karwety ma trafić po pięć okrętów jako uzupełnienie dla sześciu niszczycieli min projektu 258 Kornoran II. Przez pokład ORP Gopło przewinęło się wielu nietuzinkowych oficerów o wyjątkowych cechach charakteru a część z nich nadal służy na zmodernizowanych trałowcach lub niszczycielach min. 

ORP Gopło dowodzili:

• • por. mar. Jerzy Karpiński (13.03.1982 – 05.09.1983)
  • por. mar. Bogusław Korczyński (23.12.1983 – 17.08.1985)
  • por. mar. Andrzej Tamas (17.08.1985 – 29.06.1987) 
  • por. mar. Roman Lemiech (29.06.1987 – 03.07.1989) 
  • por. mar. Andrzej Kłoszewski (03.07.1989 – 30.06.1994) 
  • por. mar. Wojciech Gocek (30.06.1994 – 04.07.1997) 
  • por. mar. Aleksander Gierkowski (04.07.1997 – 27.10.1998) 
  • kpt. mar. Jarosław Handz (27.10.1998 – 01.01.2002) 
  • kpt. mar. Aleksander Gierkowski (01.01.2002 – 31.01.2007) 
  • kmdr ppor. Artur Rożek (01.08.2007 – 30.06.2014) 
  • kmdr ppor. Michał Dziugan (23.02.2015 – 29.07.2016 
  • kpt. mar. Robert Głowacki (29.07.2016 – 06.11.2017) 
  • kpt. mar. Tomasz Janczyński (06.11.2017 – 19.10.2018) 
  • kpt. mar. Bartosz Blaszke (od 19.10.2018-31.03.2022) 
  • kpt. mar. Mikołaj Jałtuszewski (03.11.2025-13.03.2026) 

Gopło to wyjątkowa jednostka będąca dziełem krajowych inżynierów i dlatego powinny być podjęte starania celem uratowania byłego 630 przed utylizacją. Szczególnie, że nie udało się uratować przed palnikiem niszczycieli min projektu 206FM. 

Bibliografia

• Makowski A., Janik J., Kozłowski D., „Charakterystyka dynamiki rozwoju okrętowych sił obrony przeciwminowej w latach 1945 – 2010” (w:) Ewolucyjny rozwój sił okrętowych Marynarki Wojennej w latach 1945-2019, Gdynia 2015
• Ciślak J., Polska Marynarka Wojenna 1995, Warszawa 1996. 
• Sikora P., Tomiak M., Janik J., Pszczółka M., Kryger Z., 13. Dywizjon Trałowców im. admirała floty Andrzeja Karwety, Warszawa 2016,