Laurin & Klement RK/M (1921): ulubiony model kierowcy wyścigowego hrabiego Saschy Kolowrata-Krakowskiego

Obdarzony niezwykłą wyobraźnią przedsiębiorca, hrabia Alexander Kolowrat-Krakowsky, na początku XX wieku współtworzył austriacki przemysł filmowy, a zarazem zapisał się w historii jako zapalony kierowca wyścigowy. Hrabia „Sascha” uchodzi za pomysłodawcę wyjątkowego Laurin & Klement RK/M, który dziś należy do najcenniejszych eksponatów Narodowego Muzeum Techniki w Pradze. Laurin & Klement przejęło ten sportowy model wraz z zakupem firmy Reichenberger Automobil Fabrik (RAF), a następnie wyposażyło go w mocniejszy silnik o pojemności 4,7 litra. W ten sposób firma przyczyniła się do rozpoczęcia drugiego, równie udanego rozdziału kariery tego innowacyjnego samochodu w sportach motorowych nowo powstałej Czechosłowacji.

Laurin & Klement RK przypomina fascynujący, dziś niemal zapomniany rozdział historii motoryzacji: dzieje Reichenberger Automobil Fabrik (RAF). Firma działająca na terenie dzisiejszego Liberca specjalizowała się w luksusowych samochodach budowanych na indywidualne zamówienie. Jej założycielem był baron Theodor von Liebieg, jeden z pierwszych właścicieli samochodu w Europie Środkowej. Wraz ze spadkiem opłacalności kosztownej produkcji nadwozi von Liebieg zaczął szukać rozwiązania. Jednocześnie zasiadał w zarządzie Laurin & Klement, dlatego przejęcie przez rozwijające się i bardziej efektywne przedsiębiorstwo z Mladej Boleslavi było naturalnym wyborem. Fuzję sfinalizowano w 1912 roku.

Tuż przed sprzedażą firmy von Liebieg nabył jednak od szwabskiego specjalisty, firmy Daimler, licencję na produkcję bezzaworowych silników suwakowych do modelu RAF 18/50 HP. Konstrukcje te opierały się na tak zwanej zasadzie Knighta i uchodziły wówczas za rozwiązanie pionierskie. W 1913 roku Laurin & Klement włączyło luksusowego landauleta, oznaczonego jako RK, do własnej gamy modelowej praktycznie bez zmian; oznaczenie modelu było skrótem od „RAF-Knight”. Termin „landaulet”, zaczerpnięty z tradycji budowy powozów, odnosi się do samochodów z częściowo zamkniętym nadwoziem, w których tylną część dachu można było otworzyć podobnie jak w kabriolecie. Do 1915 roku bramy fabryki w Mladej Boleslavi opuściło 116 egzemplarzy modelu RK.

Sportowy wariant przeznaczony dla hrabiego Kolowrata zbudowano w 1913 roku. Samochód ważył 1400 kilogramów i był napędzany silnikiem suwakowym o pojemności 4712 cm³, rozwijającym moc 36,8 kW (50 KM). Czterocylindrowa jednostka przekazywała moc przez wielotarczowe sprzęgło do czterobiegowej skrzyni przekładniowej, której najwyższy bieg miał przełożenie bezpośrednie. Podwozie wyposażono w umieszczone wzdłużnie półeliptyczne resory, a także śrubowy mechanizm kierowniczy. Oprócz ręcznie uruchamianego hamulca bębnowego działającego na tylne koła samochód miał dwa hamulce nożne, oba oddziałujące na układ przeniesienia napędu — jeden przed skrzynią biegów, a drugi za nią.

Hrabia Sascha używał Laurin & Klement RK jako prywatnego samochodu, ale w latach 1913 i 1914 z powodzeniem startował nim również w Rajdzie Alpejskim, jednym z najpopularniejszych wówczas długodystansowych rajdów samochodowych. Po wybuchu pierwszej wojny światowej oddał pojazd do dyspozycji wojska. Do 1916 roku samochód przejechał 70 000 kilometrów bez poważniejszych problemów technicznych — był to przebieg imponujący jak na ówczesne standardy.

Po zakończeniu wojny samochód wrócił do właściciela, którego jako akcjonariusza łączyły z firmą przyjazne relacje. Kolowrat-Krakowsky bez większego trudu przekonał więc przedsiębiorstwo do przebudowy mającego już osiem lat pojazdu. Samochód otrzymał nowy, czterocylindrowy silnik wyścigowy z górnymi zaworami i podwójnym elektrycznym zapłonem magnetowym, rozwijający z pojemności 4713 cm³ moc 55 kW (75 KM). Od tego momentu model nosił oznaczenie RK/M.

Po przebudowie prędkość maksymalna samochodu hrabiego Saschy wzrosła z pierwotnych 90–100 km/h do nawet 125 km/h. Nic więc dziwnego, że w pierwszej połowie lat 20. XX wieku, z Františkiem Svobodą za kierownicą, samochód odnosił liczne sukcesy na krajowych trasach wyścigowych. W 1921 roku RK/M zwyciężył w Międzynarodowym Rajdzie Niezawodności Czechosłowacji, rok później triumfował w wyścigu Schöber w klasie samochodów o pojemności do 5,3 litra, a także wyznaczał standardy w wyścigach górskich. Svoboda zajął między innymi trzecie miejsce w wyścigu górskim Zbraslav–Jíloviště.

W kolejnych dekadach samochód Kolowrata wielokrotnie remontowano i modyfikowano. Dziś jest on jednym z najbardziej efektownych eksponatów Narodowego Muzeum Techniki w Pradze. Dzięki swoim rozmiarom, atrakcyjnej stylistyce, imponującej patynie oraz niezwykłej historii w 2015 roku zdobył nagrodę w jednej z głównych kategorii Konkursu Elegancji Samochodów Klasycznych na zamku Loučeň.

Źródło: materiały prasowe