12 września w Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku otwarto wystawę „Dusza pomiędzy światami. Ajnowie – rdzenni mieszkańcy północnej Japonii i etnograf Bronisław Piłsudski”. Przygotowana w 160. rocznicę urodzin Bronisława Piłsudskiego ekspozycja opowiada o jego spotkaniu z Ajnami, ale oddaje też głos współczesnym przedstawicielom rdzennej społeczności północnej Japonii.

– Bronisław Piłsudski jest osobą, która łączy Polskę, Litwę i Japonię, ale to tylko jedna z jego „supermocy”. Jego zasługi i osiągnięcia w etnografii, muzealnictwie, językoznawstwie i relacjach międzynarodowych budzą ogromny szacunek, a jednocześnie nadal nie są znane na tyle, na ile powinny – mówił podczas otwarcia dyrektor Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku dr Robert Andrzejczyk.

Z kolei Artur Harazim, podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, zwrócił uwagę na znaczenie działalności Bronisława Piłsudskiego dla budowania relacji między kulturami. Mówił o dyplomacji, której narzędziem nie są wyłącznie traktaty i oficjalne protokoły, lecz przede wszystkim komunikacja, umiejętność słuchania i poznawania drugiego człowieka. – Na tę wystawę możemy patrzeć nie tylko jak na opowieść o przeszłości, ale także jak na opowieść o przyszłości. Jest zaproszeniem do ciekawości drugiego człowieka, bo właśnie od ciekawości zaczyna się dialog. Od dialogu – zrozumienie, od zrozumienia – zaufanie. A z zaufania powstają relacje między narodami, które mogą trwać znacznie dłużej niż jeden fakt czy wydarzenie – mówił podczas wernisażu. – Kultura nie jest dodatkiem do polityki zagranicznej. Jest jednym z jej najważniejszych narzędzi – dodał.

Bronisław Piłsudski i Ajnowie

Bronisław Piłsudski trafił na Sachalin jako zesłaniec. Tam zetknął się z rdzennymi mieszkańcami regionu, a z czasem rozpoczął systematyczne badania ich kultury. Uczył się języka ajnuskiego, fotografował, zapisywał opowieści i pieśni, dokumentował życie codzienne i ceremonie. – W języku Ajnów „Ainu” znaczy „człowiek”. Cechą charakterystyczną Bronisława Piłsudskiego – przynajmniej tak, jak ja to widzę – był szacunek do każdego człowieka, niezależnie od jego wyznania czy kultury, z której pochodził – podkreślał podczas otwarcia dyrektor Muzeum.

Wśród eksponatów prezentowanych w Sulejówku znalazły się m.in. fonograf Edisona oraz dwa oryginalne woskowe wałki z nagraniami wykonanymi przez Bronisława Piłsudskiego. Zwiedzający zobaczą także tradycyjny strój Ajnów z Sachalinu – tetarpe oraz ceremonialne nakrycie głowy sapanpe z wyrzeźbioną głową niedźwiedzia, noszone przez ajnuskich mężczyzn podczas różnego rodzaju ceremonii i obrzędów.

Historyczne obiekty sąsiadują z pracami współczesnych Ajnów. Wśród nich znajduje się m.in. drewniana taca komochi bon Tomoyi Okamoto z 2025 roku, w której snycerz wykorzystał tradycyjny motyw sowy, tworząc jego własną interpretację. Ważną częścią ekspozycji są również współczesne filmy i prace artystyczne poświęcone językowi, rzemiosłu, tożsamości i dziedzictwu Ajnów.

Zespół kuratorski

Za wystawę odpowiada międzynarodowy zespół kuratorski: dr Miglė Lebednykaitė, dr Jadwiga Rodowicz-Czechowska, Simona Širvydaitė-Šliupienė oraz dr Kanako Uzawa.

dr Miglė Lebednykaitė jest historykiem sztuki, muzeologiem i badaczem zajmującym się m.in. sztuką Azji Wschodniej oraz zbiorami etnograficznymi; kieruje Działem Etnografii i Antropologii Litewskiego Muzeum Narodowego.
dr Jadwiga Rodowicz-Czechowska, kurator części poświęconej Bronisławowi Piłsudskiemu, jest japonistką, badaczem kultury Japonii i dyplomatą. W latach 2008–2012 pełniła funkcję ambasadora RP w Japonii, a obecnie jest zastępcą dyrektora ds. rozwoju Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku.
Simona Širvydaitė-Šliupienė jest związana z Litewskim Muzeum Narodowym i odpowiada za koncepcję wystawy „Dusza pomiędzy światami. Ajnowie – rdzenni mieszkańcy północnej Japonii i etnograf Bronisław Piłsudski”.
dr Kanako Uzawa jest ajnuską artystką, badaczem i rzecznikiem praw ludów rdzennych. Na wystawie odpowiada za część poświęconą współczesnej kulturze i sztuce Ajnów.

Źródło: materiały prasowe