Citroën BX GTi obchodzi w tym roku 40. rocznicę swojego debiutu. W lipcu 1986 roku wprowadził do gamy BX bardziej sportową odmianę. Zaprezentowany w ramach modernizacji modelu BX, zastąpił BX Sport. Łączył osiągi dorównujące najlepszym konkurencyjnym sportowym limuzynom z komfortem i właściwościami jezdnymi typowymi dla marki.

Napędzany czterocylindrowym silnikiem o mocy 125 KM i wyróżniający się znakomitym stosunkiem mocy do masy, mógł osiągać prędkość bliską 200 km/h, zachowując przy tym komfort charakterystyczny dla hydropneumatycznego zawieszenia Citroëna. Rok później zaprezentowano BX GTi 16-Valve jako flagową odmianę gamy. Dzięki temu Citroën znalazł się w gronie pierwszych francuskich producentów, którzy wprowadzili silniki wielozaworowe do masowej produkcji.

Zanim model ten stał się ikoną segmentu samochodów sportowych, jego historia rozpoczęła się od samego BX-a. Zaprezentowany u stóp wieży Eiffla, a następnie pokazany podczas Salonu Samochodowego w Paryżu w październiku 1982 roku, został zaprojektowany przez włoską firmę nadwoziową Bertone pod kierownictwem Marcella Gandiniego. Z czasem stał się jednym z największych sukcesów Citroëna – do 1994 roku wyprodukowano ponad 2,3 miliona egzemplarzy. To właśnie na fali tego sukcesu, po modernizacji przeprowadzonej w lipcu 1986 roku, narodziła się najbardziej sportowa wersja w gamie: BX GTi.

Czterdzieści lat po debiucie model ten pozostaje mocno zakorzeniony w zbiorowej pamięci jako jedna z najbardziej pamiętnych limuzyn swojej epoki. Powstał w czasach niezwykle zaciętej rywalizacji w segmencie sportowych samochodów rodzinnych i zdołał wypracować własną, unikalną koncepcję: oferować wysokie osiągi bez rezygnacji z komfortu i wszechstronności. Dziś Citroën świętuje tę rocznicę, przypominając model, który doskonale ucieleśnia ducha innowacyjności i odwagi marki.

Limuzyna stworzona, by łączyć osiągi i wszechstronność

Kiedy BX GTi dołączył do gamy w ramach modernizacji przeprowadzonej w lipcu 1986 roku, zastąpił modele BX 19 GT oraz BX Sport. Towarzyszył temu jasno określony cel, za którym stał projektant Carl Olsen – autor również modeli AX oraz CX Series 2: połączyć sportowy charakter BX Sport z wyższym poziomem komfortu, godnym prawdziwej rodzinnej limuzyny. Modernizacja przyniosła poszerzone przednie i tylne błotniki, bardziej opływowe zderzaki lakierowane w kolorze nadwozia oraz białe kierunkowskazy, ustawione teraz w jednej linii z reflektorami. Całe nadwozie zostało ponadto poddane cynkowaniu w celu zabezpieczenia przed korozją. Mierzący 4,24 metra długości BX GTi wyróżnia się natychmiast rozpoznawalną sylwetką, z tylnym spojlerem, przednimi światłami przeciwmgielnymi przejętymi z BX Sport, charakterystycznymi kołpakami i specjalnie dobranym ogumieniem. Dyskretne oznaczenia „GTI” na tylnych błotnikach i klapie bagażnika podkreślają jego przynależność do sportowej rodziny modeli BX.

Pod maską pracuje czterocylindrowy, ośmiozaworowy silnik z elektronicznym wtryskiem paliwa, rozwijający 125 KM DIN oraz 175 Nm momentu obrotowego przy 4500 obr./min. Parametry te pozwalały na bardzo sprawne przyspieszanie oraz osiągnięcie prędkości maksymalnej zbliżonej do symbolicznej granicy 200 km/h. Pokonanie 1 kilometra ze startu zatrzymanego zajmowało 30,5 sekundy, co jak na tamte czasy było znakomitym wynikiem. Osiągi były również zasługą zoptymalizowanej konstrukcji: przy masie własnej wynoszącej zaledwie 1025 kg BX GTi oferował stosunek masy do mocy na poziomie 8,2 kg/KM – wartość godną prawdziwego samochodu sportowego i lepszą niż u większości rywali. Bezpośrednio przekładało się to na zwinność i dynamikę jazdy.

Poza samymi liczbami BX GTi przekonywał także łatwością użytkowania na co dzień. Oferował dużą wszechstronność, odpowiadając zarówno na oczekiwania entuzjastów dynamicznej jazdy, jak i na praktyczne potrzeby codziennego użytkowania.

Komfort Citroëna w służbie przyjemności z jazdy

Zgodnie z tradycją marki BX GTi został wyposażony w kultowe zawieszenie hydropneumatyczne. W tej wersji zestrojono je nieco sztywniej niż w pozostałych odmianach BX-a, aby podkreślić sportowy charakter samochodu, nie rezygnując jednak z komfortu. Cztery hamulce tarczowe, wspomaganie kierownicy oraz opcjonalny system ABS dopełniały zestawu, zapewniając prowadzenie jednocześnie precyzyjne i dające poczucie bezpieczeństwa. Technologia ta skutecznie tłumiła nierówności nawierzchni, a zarazem gwarantowała stabilne zachowanie samochodu nawet przy wysokich prędkościach. W przeciwieństwie do niektórych bardziej bezkompromisowych rywali BX GTi potrafił więc zachować bardzo wysoki poziom komfortu bez utraty dynamicznego charakteru. To właśnie ta dwoistość stanowiła jedną z jego największych zalet i w znacznym stopniu przyczyniła się do jego sukcesu.

Wrażenia z podróży wzbogacało wyjątkowo bogate jak na tamte czasy wyposażenie. Obejmowało ono regulowane na wysokość welurowe fotele, elektrycznie sterowane prawe lusterko, centralny zamek, specjalny zestaw wskaźników z sześcioma zegarami, kontrolkę ostrzegającą o niedomkniętych drzwiach oraz fabryczne przygotowanie do montażu radia. Wśród opcji Citroën oferował także skórzaną tapicerkę, elektryczny szyberdach, komputer pokładowy, felgi ze stopów lekkich, klimatyzację oraz zestaw Hi-Fi. Wszystko to sprawiało, że BX GTi mógł być idealnym samochodem dla dynamicznego młodego profesjonalisty, równie dobrze odnajdującego się na drodze, jak i w świecie biznesu.

Droga na szczyt naznaczona innowacjami

Z biegiem lat BX GTi ewoluował, nadążając za postępem technologicznym.

Ważnym punktem zwrotnym był rok modelowy 1988, kiedy pojawił się BX GTI 16-Valve, napędzany całkowicie nowym silnikiem XU9J4 o pojemności 1905 cm³, rozwijającym 160 KM przy 6500 obr./min. Prędkość maksymalna wzrosła do 218 km/h, a przyspieszenie od 0 do 100 km/h zajmowało 7,9 sekundy. ABS znalazł się w wyposażeniu standardowym. Tym samym model ten stał się pierwszym seryjnie produkowanym francuskim samochodem wyposażonym w silnik wielozaworowy. Z zewnątrz wersja 16-Valve wyróżniała się bardziej dopracowaną stylistyką, ze zderzakami w kolorze nadwozia uzupełnionymi czarnymi listwami, progami oraz aluminiowymi obręczami z wysokiej klasy oponami Michelin. Zawieszenie zostało ponownie zestrojone, aby odpowiadało wyższym osiągom tej odmiany. We wnętrzu dominowała czerń, fotele zapewniały lepsze podparcie boczne, a kierowca miał do dyspozycji trójramienną sportową kierownicę.

Wprowadzenie tej wersji sprawiło, że ośmiozaworowy GTi spadł na drugie miejsce w hierarchii gamy.

W 1989 roku oferta została poszerzona o nową wersję ośmiozaworowego GTi – BX GTi 4X4. Samochód ten zapewniał zaskakująco skuteczne prowadzenie na asfalcie, a jednocześnie imponującą sprawność na nawierzchniach gorszej jakości. Stały napęd na cztery koła wykorzystywał skrzynię rozdzielczą z przodu oraz mechanizm różnicowy o ograniczonym poślizgu na tylnej osi. Moment obrotowy rozdzielano w proporcji 53/47% między przód i tył. Elektryczne sterowanie umożliwiało zablokowanie centralnego mechanizmu różnicowego, co pomagało wydostać samochód z najtrudniejszych sytuacji.

Gama GTi była dalej rozwijana. Od 1990 roku wszystkie wersje przystosowano do zasilania benzyną bezołowiową o podwyższonej liczbie oktanowej, co obniżyło moc do 123 KM, ale nie wpłynęło ani na osiągi, ani na zużycie paliwa. W lipcu 1991 roku aluminiowe obręcze oraz sportowa kierownica z wersji 16-zaworowej stały się wyposażeniem standardowym. Wspomaganie kierownicy również wprowadzono seryjnie w całej gamie, a dodatkowo poprawiono wyciszenie wnętrza. Rok później, w lipcu 1992 roku, standardem stała się także klimatyzacja, podobnie jak czarna tapicerka we wszystkich wersjach oraz 66-litrowy zbiornik paliwa dla całej gamy BX.

Ostatecznie w lipcu 1993 roku, wraz z upowszechnieniem katalizatora, BX GTi zakończył swoją karierę i zniknął z katalogu. Zamknęło to dekadę, podczas której Citroën nieustannie wprowadzał innowacje i szybko wdrażał nowe technologie.